Kulaklık ile mix yapılır mı?
Yeni başlayanlar, ev stüdyosu için ekipman arayışına girdiğinde, referans monitörleri pahalı geldiği için, iyi bir kulaklık alsam ile idare edemez miyim diye düşünür. Bence de gayet mantıklı bir düşünce. Genelde aldıkları cevap ise referans monitörsüz olmaz, referans monitörünün yerini tutmaz gibidir.
En iyi kulaklık dahi referans monitörünün yerini tutmaz, evet katılıyorum. Ancak kulaklıkla mix yapılmaz denemez. Şöyle düşünün Mick Guzauski veya Andrew Scheps gibi babalar, stüdyolarında 100 binlerce dolarlık referans monitörleri kullanıyorlar fakat bu adamlar ne kadar stüdyolarında durabiliyorlar ki? İşleri gereği genellikle seyahat durumundalar, o arada gelen işleri ret mi ediyorlar? Tabiki hayır, yolda işin büyük kısmını (evet kulaklıklarla) bitirip, son dokunuşu stüdyoya bırakabiliyorlar.
Referans Monitörleri
Normalde hoparlörler, kulağımıza belirili bir uzaklıkta durduğundan, ses kaynaktan (hoparlörden) çıkıp kulağımıza gelene kadar bir takım değişikliklere uğrar (örn; erken yansımalar, geç yansımalar, faz meseleleri, crossover noktaları, oda modları vb.). Mekandaki akustiğin buna etkisi yüksektir. Ayrıca hoparlörler doğru mesafe ve doğru açı ile yerleştirilmemişse stereo sahneleme çok verimli olmayabilir.
Kulaklıklar
Fakat kulaklıklar dış dünyadan izole olduğu için hoparlörlerin aksine kulağımıza direk sesi iletir. Bu durum doğal olmadığı için bizi yanıltabilir, daha çabuk yorabilir. Ancak bunların dışında bize çok daha geniş ve doğru bir stereo sahneleme de sağlayabilir.
Kimi mix mühendisi, kulaklıkları sadece stereo sahnelemeyi kontrol etmek için, kimisi alt frekansları (basları) duymak veya analiz etmek için kullanıyor. Kimisi çok alıştığı için mix’in tamamını kulaklıkla bitirebildiğini söylüyor.
Sadede gelelim
Peki dönelim yeni başlayan bizlerin durumuna. Sadece kulaklık alsak yetmez mi? Yeter! Eğer maddi imkanınız yoksa veya oturduğunuz apartman dairesi hoparlör kullanmanıza uygun değilse, sadece kulaklık da yeter. Aksi taktirde imkan varsa, mutlaka referans monitörü de edinmenizi tavsiye ederim. Önemli olan her zaman belirttiğim gibi, kullandığınız ekipmanı iyi tanımak. Hangi durumda nasıl tepki vereceğini öğrenebilmek.
Amaç müzik yapmak ise bu tip detaylar sizi durdurmasın. Kayıt yapmaya 2006 yılında başladım ve o zamanlar elimde bir ses kartı, bilgisayar, marketten aldığım phillips marka kapalı tip bir kulaklık (hala kullanıyorum) ve markasız bir çift bilgisayar hoparlörüm vardı. Kayıt yaparken kulaklıkla, mix’in bir kısmı kulaklık ile bir kısmı ise o markasız hoparlörler ile bitiyordu. Tabi o zamanlar yaptığım şeye mix denebilirse 🙂
Peki siz ne düşünüyorsunuz? Sadece kulaklık ile mix yapılabilir mi? Referans monitörü yerine sadece kulaklık ile bu iş olur mu? Tecrübelerinizi paylaşırsanız, güzel bir tartışma yapabiliriz.